Waarom groeit het gras ineens zo hard? Klimaatverandering verandert het groenbeheer
Wie de afgelopen weken door een woonwijk, bedrijventerrein of zorglocatie heeft gelopen, zal het waarschijnlijk hebben gezien: gras groeit sneller dan ooit. Bermen die enkele weken geleden nog zijn gemaaid, staan alweer hoog. Heesters maken lange scheuten aan en onkruid lijkt overal tegelijk op te komen. En dat is geen toeval. Hoveniers zien al jaren dat de groeiomstandigheden veranderen.
George van Lit (directeur T&G Terrein en Groenvoorziening) vertelt over zijn bevindingen door de jaren heen: "Veel mensen denken dat het onderhoud achterloopt als gras snel weer hoog staat. Maar wat we in werkelijkheid zien, is dat de natuur onder andere omstandigheden groeit dan tien of vijftien jaar geleden. Het groeiseizoen wordt langer en de groeikracht neemt toe."
In dit artikel legt hij uit waarom die groeipieken steeds vaker voorkomen en wat dat betekent voor het beheer van de buitenruimte.
Het groeiseizoen is niet meer wat het was
Jaren geleden was het groeiseizoen redelijk voorspelbaar. Het voorjaar begon vaak rond maart of april en richting oktober nam de groei weer af. Die situatie is inmiddels veranderd. Volgens het KNMI begint het groeiseizoen tegenwoordig gemiddeld ruim drie weken eerder dan begin vorige eeuw en eindigt het ongeveer anderhalve week later. Per saldo is het groeiseizoen daarmee ruim vier weken langer geworden.
"Dat dat langzaam opschuift, merken wij direct in de praktijk," zegt George. "Waar we vroeger een vrij vaste start van het maaiseizoen hadden, zien we nu soms dat gras al in februari actief begint te groeien. Tegelijkertijd groeit het soms door tot ver in het najaar. Daardoor verschuift de onderhoudsbehoefte automatisch mee."
Voor opdrachtgevers betekent dat dat onderhoudsplanningen die jaren geleden zijn opgesteld niet altijd meer aansluiten op de huidige groeiomstandigheden.
Warmte, regen en zon versterken elkaar
De langere groeiperiode is niet de enige verandering. Ook de weersomstandigheden zijn anders geworden. Nederland is warmer geworden, ontvangt meer neerslag en kent meer zonuren dan enkele decennia geleden. Juist die combinatie zorgt voor ideale groeiomstandigheden voor gras en beplanting.
"Voor een plant zijn warmte, vocht en licht drie belangrijke ingrediënten om te groeien," legt George uit. "En precies van die drie factoren zien we tegenwoordig meer dan vroeger."
Vooral na een zachte winter en een nat voorjaar kan de groei explosief verlopen. "Dan zie je dat gras in korte tijd enorme stappen maakt. Mensen kijken soms verbaasd naar een terrein dat drie weken geleden nog netjes gemaaid was, maar onder de juiste omstandigheden kan die groei ontzettend snel gaan."
Waarom zien we juist nu zo'n groeipiek?
De huidige groeipiek (juni 2026) komt voort uit een combinatie van factoren. De winter was relatief zacht, waardoor veel vegetatie vroeg actief werd. Vervolgens zorgden hogere temperaturen en voldoende bodemvocht ervoor dat de groei nauwelijks werd afgeremd.
Daarnaast spelen de eigenschappen van de bodem een belangrijke rol. "Een groot deel van onze projecten ligt op voedselrijke kleigronden of voormalige landbouwgronden. Daar zit van nature veel voeding in de bodem. Als daar voldoende regen en warmte bij komen, ontstaat er een enorme groeikracht."
Daardoor kan het lijken alsof het onderhoud onvoldoende effect heeft, terwijl de groei simpelweg sneller verloopt dan waarop veel traditionele onderhoudsschema's zijn gebaseerd.
De natuur groeit harder, het beheer moet mee veranderen
Dat betekent volgens George niet dat onderhoud automatisch vaker moet plaatsvinden. Wel vraagt het om realistische verwachtingen en een andere manier van kijken naar groenbeheer.
"Veel onderhoudsbestekken zijn gebaseerd op historische groeicijfers. Maar de werkelijkheid verandert. Als de natuur meer groeit, vraagt het meer inspanning om hetzelfde eindbeeld te behouden."
Dat geldt niet alleen voor gras, maar ook voor heesters, bodembedekkers en andere beplantingen. "Het is belangrijk om te begrijpen dat we tegenwoordig niet meer onder dezelfde omstandigheden werken als twintig jaar geleden. Klimaatverandering is geen abstract begrip meer. We zien het iedere dag terug in de buitenruimte. We hebben in Zuid-Nederland nu al dezelfde temperaturen als Parijs 50 jaar geleden.”
Groenbeheer in een veranderend klimaat
De verwachting is dat deze ontwikkeling zich de komende jaren verder zal voortzetten. Langere groeiseizoenen, hogere temperaturen en meer extreme weersomstandigheden zullen steeds meer invloed hebben op de manier waarop groen wordt beheerd.
De conclusie: “De natuur verandert en daar moeten we als beheerders én opdrachtgevers op inspelen. Uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: een veilige, verzorgde en aantrekkelijke buitenruimte. Maar om die kwaliteit te behouden, moeten we wel erkennen dat de omstandigheden waarin groen groeit fundamenteel zijn veranderd."